Około 45 mln lat po Wielkim Wybuchu kosmos wypełniał głównie neutralny wodór. Od tego momentu zaczyna się Lumina – symulacja, w której międzynarodowy zespół naukowców prześledził blisko 2 mld lat historii Wszechświata. Badacze mogli przyjrzeć się narodzinom pojedynczej galaktyki, a następnie oddalić obraz i sprawdzić, jak światło jej gwiazd zmieniało gaz daleko poza jej granicami.
Obliczenia wykonano na superkomputerze Frontier w amerykańskim Oak Ridge National Laboratory. Model obejmuje sześcienny obszar, którego bok w przeliczeniu na dzisiejszą skalę Wszechświata ma około 1,6 mld lat świetlnych. To mniej więcej sto razy większa objętość niż we wcześniejszych porównywalnych symulacjach. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Monthly Notices of the Royal Astronomical Society”.
Co działo się ze światłem pierwszych gwiazd?
Kiedy zapłonęły pierwsze gwiazdy, otaczający je wodór pochłaniał część ich promieniowania ultrafioletowego. Fotony o odpowiednio dużej energii odrywały elektrony od atomów wodoru. Wokół galaktyk powstawały w ten sposób obszary zjonizowanego gazu, przez który kolejne takie fotony mogły docierać dalej. Z czasem obszary te rosły i łączyły się ze sobą. Ten etap historii kosmosu astronomowie nazywają rejonizacją wodoru.
Lumina pozwoliła prześledzić w tej samej symulacji także późniejszą przemianę helu. Podczas gdy w modelu za jonizację wodoru odpowiadało przede wszystkim światło gwiazd, oderwanie drugiego elektronu od helu wymagało znacznie większej energii. Takiego promieniowania dostarczała głównie materia rozgrzewająca się w pobliżu supermasywnych czarnych dziur w centrach aktywnych galaktyk.
Co może sprawdzić teleskop Jamesa Webba?
Skalę zmian zachodzących w gazie badacze mogli sprawdzić dzięki pomiarom satelity Planck. Obliczyli, w jakim stopniu uwolnione elektrony powinny były rozpraszać najstarsze światło, które dziś obserwujemy jako mikrofalowe promieniowanie tła. Uzyskali wynik zgodny z pomiarami satelity. Osobny test dotyczy samych galaktyk. Ich populację w symulacji można porównać z odległymi galaktykami, które obserwuje Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba.
Oliver Zier, główny autor badania, w rozmowie z CNN zwrócił uwagę, że szczególnie ciekawe byłyby rozbieżności. – Wtedy oznaczałoby to, że czegoś w naszym modelu brakuje – wyjaśnił. Taka różnica mogłaby naprowadzić badaczy na proces fizyczny, którego dotąd nie uwzględnili.
Czytaj też:
Elon Musk da każdemu dziecku w USA akcję SpaceX? Plan wart 10 mld dolarów Czytaj też:
Nowe zdjęcia NASA wywołały strach. „Głowa kota z czerwonym okiem”
